Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên thế giới. Điều đáng lo ngại là đột quỵ có thể xảy ra đột ngột, không báo trước, không chỉ ở người cao tuổi mà ngày càng trẻ hóa. Tuy nhiên, nếu được nhận biết sớm và cấp cứu kịp thời trong “thời điểm vàng”, người bệnh hoàn toàn có cơ hội được cứu sống và giảm thiểu di chứng nặng nề.
Trong y khoa, B.E.F.A.S.T là quy tắc nhận diện đột quỵ nhanh chóng, dễ nhớ và đã được chứng minh hiệu quả trên toàn cầu. Chỉ cần ghi nhớ 5 chữ cái này, bạn có thể cứu chính mình hoặc người thân trong những giây phút sinh tử.
B.E.F.A.S.T là gì?
B.E.F.A.S.T là viết tắt của 5 dấu hiệu cảnh báo sớm đột quỵ:
- B – Balance (Thăng bằng)
- E – Eyes (Thị giác)
- F – Face (Khuôn mặt)
- A – Arms (Tay chân)
- T – Time (Thời gian)
Khi xuất hiện chỉ một trong các dấu hiệu dưới đây, cần nghĩ ngay đến nguy cơ đột quỵ và đưa người bệnh đi cấp cứu càng sớm càng tốt.
B – Balance: Mất thăng bằng đột ngột
Người bệnh có thể:
- Chóng mặt dữ dội, choáng váng
- Đi đứng loạng choạng, dễ té ngã
- Mất phối hợp vận động, không giữ được thăng bằng
Dấu hiệu này thường bị nhầm lẫn với tụt huyết áp hoặc mệt mỏi thông thường. Tuy nhiên, nếu xảy ra đột ngột và không rõ nguyên nhân, đây có thể là cảnh báo sớm của đột quỵ.
E – Eyes: Rối loạn thị giác
Đột quỵ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến trung tâm thị giác, gây ra:
- Mờ mắt đột ngột
- Nhìn đôi
- Mất thị lực một bên hoặc cả hai mắt
- Cảm giác “tối sầm” trước mắt
Rối loạn thị giác do đột quỵ thường xảy ra rất nhanh, khác với mỏi mắt hay tật khúc xạ thông thường.
F – Face: Méo miệng, lệch mặt
Hãy yêu cầu người nghi ngờ đột quỵ cười hoặc nói chuyện. Nếu thấy:
- Méo miệng
- Lệch một bên mặt
- Nhân trung không cân đối
- Nói méo tiếng, khó phát âm
Đây là dấu hiệu điển hình và dễ nhận biết nhất của đột quỵ.
A – Arms: Yếu hoặc tê liệt tay chân
Biểu hiện thường gặp:
- Yếu hoặc tê bì tay, chân
- Không thể nâng đồng thời hai tay
- Một bên tay hoặc chân rơi xuống khi cố gắng giữ thẳng
Trong nhiều trường hợp, người bệnh không tự nhận ra mình bị yếu liệt, vì vậy người xung quanh đóng vai trò vô cùng quan trọng.
T – Time: Thời gian là não bộ
Time chính là yếu tố quyết định sống còn. Khi nghi ngờ đột quỵ:
- GỌI CẤP CỨU NGAY
- Đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ
“Thời điểm vàng” trong điều trị đột quỵ thường chỉ kéo dài từ 3–4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng.
Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não có thể bị tổn thương không hồi phục.
Khám sức khỏe định kỳ và kiểm soát tốt các bệnh lý nền là cách phòng ngừa đột quỵ hiệu quả nhất. Ghi nhớ B.E.F.A.S.T – Hành động kịp thời để cứu não, cứu người. Đột quỵ không chỉ là vấn đề của riêng ai. Việc ghi nhớ B.E.F.A.S.T không mất quá 1 phút, nhưng có thể đổi lại cả một cuộc đời.
- Nhận biết sớm
- Hành động nhanh
- Đến cơ sở y tế kịp thời
Hãy lưu lại, chia sẻ bài viết này để nhiều người hơn biết đến B.E.F.A.S.T – vì bạn có thể là người cứu sống người thân, người bạn đồng nghiệp,… của mình trong tương lai.